Proefwerkstuk: Kinderen van foute ouders

“De arts zag niets vreemds, wat de benauwdheid kon verklaren. Hij vroeg door of ik een trauma had meegemaakt of dat er iets was waar ik erg tegenop zag. Ik begon te huilen en vertelde dat ik opzag tegen de CABR-archieven die opengaan. De arts zei dat ik mogelijk daardoor veel stress ervaar en continu te hoog adem. Dat gebeurt nog heel vaak.” 1 Dit is een citaat van een dochter van een collaborateur over de recente opening van de archieven. Hoewel kinderen van collaborateurs nu zelf allemaal op hoge leeftijd zijn, laat dit citaat zien dat de gevolgen van het collaboratieverleden nog steeds doorwerken. De opening van de archieven biedt mogelijkheden voor onderzoek naar hun ouder(s) met een collaboratieverleden. Tegelijkertijd kan dit spanningen oproepen: het maakt zichtbaar hoe ‘fout’ hun ouders waren, iets waar veel kinderen van collaborateurs nog steeds voorzichtig over spreken. Bovendien droegen veel van hen de gevolgen van hun ervaringen over op hun eigen kinderen, waardoor ook een volgende generatie werd beïnvloed. 

Na de Tweede Wereldoorlog werden ongeveer 425.000 Nederlanders onderzocht op verdenking van collaboratie. Het woord collaboratie komt van het Latijnse collaborare, wat samenwerken betekent. Collaboratie in de Tweede Wereldoorlog hield in dat men bewust en vrijwillig samenwerkte met de Duitse bezetter, vaak om daar politiek, economisch of persoonlijk voordeel uit te halen. 
Dit onderzoek richt zich specifiek op de kinderen van collaborateurs, maar erkent dat de gevolgen via intergenerationeel trauma ook doorwerken op de volgende generaties. De oorsprong van deze latere gevolgen ligt bij de ervaringen van kinderen van collaborateurs zelf. 

Lees meer: PWS gevolgen collaboratieverleden

Profielwerkstuk: De impact van keuzes op het nageslacht van ‘foute’ ouders.

Beste lezer,

Graag brengen wij dit Profielwerkstuk onder uw aandacht.

“Voor ons profielwerkstuk 6 VWO hebben wij in 2017 onderzoek gedaan naar de maatschappelijke en sociale impact die de keuze tijdens WOII van ‘foute’ Nederlanders heeft gehad op hun nageslacht. In dit profielwerkstuk werken wij uit wat met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog wordt verstaan onder ‘goede’ en ‘foute’ Nederlanders. Wij gaan in op de ervaringen van de eerste, tweede en derde generatie. We onderzoeken welke impact de keuze(s) van hun voorouder(s) heeft gehad op hun eigen leven. Hiervoor hebben wij interviews gehouden en literatuuronderzoek gedaan. Tenslotte hebben wij een (in omvang beperkt) onderzoek gehouden naar kennis en ervaringen van de vierde generatie. Dit zijn de achterkleinkinderen van de ‘foute’ Nederlanders.

Voor ons profielwerkstuk hebben wij onszelf dus de vraag gesteld: In hoeverre heeft het nageslacht van tijdens de Tweede Wereldoorlog ‘foute’ Nederlanders impact ervaren van de keuze(s) van hun voorouder(s)?

Over het verzet hebben we al veel verhalen gehoord, bijvoorbeeld hoe heldhaftig deze mensen wel niet waren en hoe trots hun kinderen zijn dat zij een afstammeling zijn van een verzetsstrijder. Zelf waren wij erg benieuwd geworden hoe kinderen van ‘foute’ ouders de tijd na de oorlog hebben beleefd. Welke impact de keuze van hun ouders heeft gehad op de rest van hun leven en of ze vandaag de dag nog steeds moeite hebben met hun herkomst of dat dit gevoel door de jaren heen is afgenomen. Ook waren we benieuwd hoe de band tussen de ouders en kinderen veranderd is na de oorlog. Daarnaast wilden we ook nog onderzoeken hoe de jeugd van tegenwoordig kijkt naar kinderen van ‘foute’ ouders. Door deze vragen te bundelen zijn we uiteindelijk op onze onderzoeksvraag uitgekomen en op onze hypothese.

December 2017,
Lotte Braakman en Anne Schipper
Leerlingen Gymnasium 6, Martinuscollege, Grootebroek”

PWS De impact van keuzes op het nageslacht van ‘foute’ ouders

‘De pijn van de herinnering’ Profielwerkstuk 5 havo

Dit is het profielwerkstuk: ‘De pijn van de herinnering’. Dit werkstuk gaat over zowel de positieve als negatieve effecten, met name op psychisch gebied.
Het werkstuk is geschreven in het kader van het profielwerkstuk 5-havo aan De Nieuwe Veste te Coevorden.

75 jaar geleden werd Nederland bevrijd. Daarom leek het ons juist interessant wat voor gevolgen het had op alle oorlogsgetroffenen. Negatieve gevolgen liggen erg voor de hand,
maar in ons werkstuk doen wij ook onderzoek van de positieve gevolgen op de oorlogsgetroffenen. Aan de hand van persoonlijke verhalen van getuigen van de oorlogsgetroffenen baseren wij hierop het antwoord op wat de positieve én negatieve gevolgen zijn. Elk verhaal brengt vrede, veiligheid of een daad medemenselijkheid en solidariteit tot leven. Erg indrukwekkende getuigenissen die een blijvende indruk achter laten.

©  2020  Gwen Beukeveld, Lotte Klaui, Sam Elders en Sarah Klaui

Lees hier het profielwerkstuk  (PDF)

Foto voorblad profielwerkstuk:
Beschrijving: NSB-ers en kaalgeschoren “moffenmeiden” worden opgebracht door leden van de B.S. (Binnenlandse Strijdkrachten)
Fotograaf Poll, Willem van de / Anefo, [onbekend]
Auteursrechthebbende:  Nationaal Archief, CCO

‘Volk van Nederland, de ogen los!’

De wraak van de ‘goede’ Nederlander op de ‘foute’ medelander, 1945-heden?

Auteur: Jeroen Hakkert

Waar in een pleidooi aan de samenleving werd opgeroepen tot het ‘losmaken’ van de eigen ogen om de waarheid te zien en de bevolking te kunnen ontdoen van onmaatschappelijke elementen, bepleit dit onderzoek het precieze tegenovergestelde. Het is tijd om naar het verleden te kijken door de ogen van irreguliere oorlogsslachtoffers, omdat ogen die geweld en onrecht van binnenuit hebben gezien, de buitenzijde op een hele andere manier beschouwen. Bovendien is het van belang om na te denken over hoe de onrechtmatige omgang met tienduizenden Nederlanders en hun kinderen heeft geleid tot gevoelens van schuld en schaamte die tot op de dag van vandaag resoneren. Evenzeer is het geboden om stil te staan bij het stilzwijgen over ons eigen verleden dat heeft kunnen leiden tot de isolatie en bestraffing van gelijkwaardige medelanders die, evenmin als wij dat kunnen, niet in staat zijn de daden van hun ouders te beïnvloeden.

Tekstgedeelte uit werkstuk naar aanleiding van onderzoek,  2e jaar bacheloropleiding Geschiedenis aan Universiteit van Amsterdam.

Het volledige werkstuk  leest u hier

© 2019  J. Hakkert