Nieuws

  • -

Uw verhaal telt: over de doorwerking van oorlog en collaboratie

Beste allemaal,

Mijn naam is Maxime Lammerse, kleindochter van Hendrik Lammerse. Recentelijk is mijn masterscriptie gepubliceerd op de website van de stichting. In deze scriptie heb ik het oorlogsverleden van mijn grootvader onderzocht.

Mijn opa heeft mij, samen met mijn moeder, opgevoed en was er altijd voor mij. Als kind en jonge tiener had ik nooit kunnen bedenken dat hij ruim vijftien jaar in de gevangenis had gezeten vanwege zijn oorlogsmisdaden. Tijdens de oorlog was hij lid van de Sipo, vaak in de volksmond met de SD geassocieerd. Na de oorlog zou hij eigenlijk ter dood veroordeeld worden. Omdat hij bij aanvang van de oorlog minderjarig was, werd zijn straf omgezet in levenslange gevangenisstraf. In de jaren na de oorlog volgden verschillende gratieverleningen, waardoor uiteindelijk ook mijn opa vrijkwam.

Maar met zijn vrijlating eindigde de nasleep van de oorlog niet. Voor veel gezinnen begon juist een langdurige periode waarin het oorlogsverleden op allerlei manieren bleef doorwerken.

Er is inmiddels aandacht voor de intergenerationele gevolgen van oorlogstrauma, bijvoorbeeld bij de kinderen en kleinkinderen van oorlogsslachtoffers. De ervaringen van kinderen en kleinkinderen van voormalige collaborateurs en andere daders blijven daarentegen vaak onderbelicht. Ook zij kunnen worstelen met de gevolgen van het verleden: met vragen over hun familiegeschiedenis, gevoelens van schaamte of loyaliteit, maatschappelijke stigma’s en de manier waarop zij zich tot hun familiegeschiedenis verhouden.

Samen met historicus Marcel Zantingh wil ik deze groep graag een stem geven.

We willen onderzoeken hoe het oorlogsverleden van ouders en grootouders doorwerkte in gezinnen na de oorlog. Hoe werd er thuis met dat verleden omgegaan? Werd erover gesproken, of bleef het juist onbesproken? Welke invloed had het op de opvoeding, de onderlinge gezinsverhoudingen en het verdere leven van kinderen en kleinkinderen? En hoe kijken volgende generaties tegenwoordig naar deze geschiedenis?

Ons doel is om deze ervaringen in kaart te brengen door persoonlijke verhalen te verzamelen en, waar mogelijk, te bundelen in een artikel. Mogelijk vormt dit op termijn ook de basis voor uitgebreider onderzoek.

Daarom wil ik iedereen die zich in dit onderwerp herkent, of vanuit de eigen familiegeschiedenis ervaring heeft met deze thematiek, uitnodigen om zijn of haar verhaal te delen. Er is geen goed of fout verhaal en het is niet noodzakelijk om alle antwoorden te hebben. Juist de persoonlijke ervaringen, vragen en gevoelens kunnen waardevolle inzichten bieden.

Heb je interesse om je ervaringen te delen of wil je eerst meer informatie? Dan kun je contact met mij opnemen via mrslammerse@gmail.com. Uiteraard kunnen we vooraf bespreken hoe je verhaal eventueel gebruikt wordt.

Ik hoop dat we samen meer inzicht kunnen krijgen in een kant van de naoorlogse geschiedenis die nog te weinig aandacht krijgt.

Alvast hartelijk dank voor het overwegen van deze oproep.

Met vriendelijke groet,

Maxime Lammerse


  • -

Gezocht projectmanager Symposium Dialoog WOII

Wil jij bijdragen aan een bijzondere bijeenkomst waarin mensen elkaar ontmoeten, verhalen delen en bruggen slaan tussen verschillende oorlogsgeschiedenissen?

Stichting Werkgroep Herkenning zoekt een vrijwillige tijdelijke projectmanager voor het symposium Dialoog WOII: Doorbreken van stilte, dat op 9 april plaatsvindt bij het Nederlands Veteraneninstituut.

De Tweede Wereldoorlog werkt vaak nog generaties lang door. Veel familieverhalen bleven jarenlang onbesproken, uit schaamte, angst of onbegrip. Tegelijk groeit de behoefte om juist nú deze verhalen te delen, te erkennen en met elkaar in gesprek te gaan. Met dit symposium willen we een veilige en open ruimte creëren voor ontmoeting, dialoog en wederzijds begrip.

Wat ga je doen?

In de maanden voorafgaand aan het symposium ben jij de verbindende schakel binnen het projectteam. Je:

  • bent het eerste aanspreekpunt voor betrokkenen;
  • plant en leidt projectoverleggen;
  • bewaakt de voortgang van de voorbereidingen;
  • zorgt voor opvolging van afspraken en actiepunten;
  • helpt mee om van deze dag een waardevolle en inspirerende ontmoeting te maken.

Gemiddeld 4 uren per week.

Wat breng je mee?

Je houdt van organiseren, kunt goed overzicht bewaren en vindt het leuk om mensen met elkaar te verbinden. Ervaring als projectleider is welkom, maar enthousiasme, betrokkenheid en een hands-on mentaliteit vinden we minstens zo belangrijk.

Waarom meedoen?

Je draagt bij aan een symposium waarin nazaten van verzetsdeelnemers, Joodse families, vermeende of veroordeelde collaborateurs en andere betrokkenen met elkaar in gesprek gaan over thema’s als zwijgen, schaamte, verantwoordelijkheid, erkenning en verbinding. Juist nu deze verhalen steeds meer aandacht krijgen, is er behoefte aan mensen die willen helpen zo’n betekenisvolle bijeenkomst mogelijk te maken.

Heb je interesse of wil je eerst meer weten? Neem dan contact met ons op. We maken graag kennis met je.


  • -

29-10-2026 | Lezing: On/t/schuld, Boris Wanders & Judith Lechner

Het thema van de Maand van de Geschiedenis is dit jaar ‘Lichaam en Geest’. In dat kader vertelt dichter Boris Wanders en fotograaf Judith Lechner over het creatieve onderzoek naar de doorwerking van zijn ‘foute’ familieverleden.

Voor Boris begon het met een gevoel: in zijn familie werd gezwegen. Hij voelde dat er iets werd verzwegen, maar wist niet wat, ook niet dat het ‘fout’ was. Zijn vrouw Judith moedigde hem aan dit te gaan onderzoeken. Toen een historicus hem vertelde dat zijn grootvader NSB’er was geweest, wist hij dat het verleden inderdaad ‘fout’ zat.

Omdat Boris dacht niet in de archieven de antwoorden te vinden op zijn vragen, besloot ze het historische onderzoek te laten. De vraag die zich aandiende was: wat heeft dat verzwegen verleden met Boris gedaan? Die vraag onderzochten ze samen, met fotografie en poëzie. In het samenwerkingsproces bracht Judith Boris als model fysiek in situaties gebracht die zijn geest in beweging brachten. Zo leidden foto’s tot gedichten. Boris zijn lichaam bleek te herinneren en te weten wat hij met zich meedroeg. In het creatieve proces ontdekte Boris hoe schuld en onschuld door elkaar liepen en kon hij de schuld teruggeven. Zo ontstond het boek On/t/schuld.

De lezing is onderdeel van de programmering rond de tijdelijke tentoonstelling Geen Plaats Voor Verraders van Nationaal Monument Kamp Amersfoort.

Praktische informatie

Inloop: 19:00 uur
Begin lezing: 19:30 uur
Locatie: Nationaal Monument Kamp Amersfoort
Toegang: gratis, aanmelden verplicht. 

Er is een beperkt aantal plekken. Kun je toch niet komen? Laat het ons weten door een e-mail te sturen aan info@kampamersfoort.nl , dan kunnen we je plek aan iemand anders geven. 

AANMELDEN


  • -

19-11-2026 | Lezing: Mag ik dat wel vertellen? Jan Wunderink & Ed Heijmans

Hoe leef je verder wanneer de oorlog aan beide kanten van je familiegeschiedenis diepe sporen heeft nagelaten? In ‘Mag ik dat wel vertellen?’ staat het levensverhaal centraal van Jan Wunderink, wiens vader tijdens de Tweede Wereldoorlog als krijgsgevangene aan de Birmaspoorlijn werkte, terwijl zijn moeder lid was van de NSB en een landelijke functie vervulde binnen de Nederlandse Arbeidsdienst (NAD).

Praktische informatie

Inloop:19:00 uur
Begin lezing: 19:30uur
Locatie: Nationaal Monument Kamp Amersfoort
Toegang: gratis, aanmelden verplicht.

MELD U AAN


  • -

Lezing 28-10-2026 | Verzwegen verhalen uit de bezetting

Datum 28 oktober 2026

  • 19:30
  • Cultureel Centrum de Boodschap, Nassaulaan 62, 5121 BC Rijen

Collaboratie en verzet in Gilze en Rijen 1940-1944
Over de oorlogsjaren in Gilze en Rijen is veel geschreven: over bombardementen, verwoestingen en oorlogsslachtoffers. Maar over collaboratie en verzet in de dorpen bleef het lange tijd stil. Juist hier, in de schaduw van een groot militair vliegveld en met een schoen- en leerindustrie in de greep van de Duitse oorlogseconomie, moesten inwoners, ondernemers en bestuurders dagelijks moeilijke keuzes maken.

Meer info via website


  • -

Lezing in Haarlem – Boek Kinddrager

Met de discussie over het vrijgeven van het CABR – archief van collaborateurs in de Tweede Wereldoorlog is er hernieuwde belangstelling (maar ook angst) voor het openbaar worden van familiegeheimen. Daarom organiseert boekhandel De Vries-Van Stockum een bijeenkomst naar aanleiding van het boek Kinddrager, of: de kleine geschiedenis van een NSB-gezin van Elisabeth van Stekelenburg:

Op 18 september 1944 fietst vader en NSB’er zijn stad Eindhoven uit, richting het nog bezette noorden, op de vlucht voor de geallieerden. Hij laat zijn vrouw en kinderen achter. Een dag later zal een bombardement hun straat treffen. Moeder wordt geweigerd bij de schuilkelder aan de andere kant van de straat. Ze verstopt zich in een grote kuil in de tuin, met haar baby en drie kleuters. Het duurt twee jaar voordat het gezin herenigd wordt. Al die tijd weet vader niet of zijn gezin nog in leven is.

Dit is het startpunt voor de auteur, hun kleindochter, die in 2015 als enige familielid haar grootvaders dossier in het CABR opent. Ze reconstrueert het oorlogsverhaal van een NSB- gezin door letterlijk in zijn voetspoor te treden. Zij probeert het familieverhaal te ontrafelen in een poging drie generaties bij elkaar te brengen. Zij wordt daarbij geholpen door haar vader, die na decennia van stilzwijgen gaat praten en zijn herinneringen deelt. Tijdens de zoektocht wordt zij geconfronteerd met haar eigen kindertijd. Terwijl zij steeds dichter bij de waarheid komt, wordt haar vader steeds zieker. Hij zal zijn dochters boek niet meer kunnen lezen. Er is geen verzoening meer mogelijk. Of toch wel?

Een groot deel van het verhaal speelt zich af in Haarlem, waar het NSB-gezin na de oorlog naar uitwijkt en waar de auteur geboren en getogen is.

Tijdens de bijeenkomst – geleid door journalist en schrijver Frénk van der Linden – geeft de auteur een lezing over de totstandkoming van haar boek en de dilemma’s die zij op haar weg vond. Overige gasten zijn vertegenwoordigers van ARQ Nationaal Kenniscentrum Psychotrauma en de Stichting Werkgroep Herkenning, de organisatie die hulp en lotgenotencontact biedt aan nakomelingen en familieleden van mensen met een ‘fout’ oorlogsverleden of die daar van verdacht werden. Samen gaan zij in gesprek over de doorwerking van een collaboratieverleden op tweede en ook volgende generaties. Na afloop volgt een dialoog met de zaal en aansluitend een borrel.

Datum: Zondag 25 Oktober 2026

Tijd: 16 uur – 18 uur
Plaats: Patio van Boekhandel De Vries- van Stockum
Adres: Jacobijnestraat 7 te Haarlem Aanmelden: Een email aan elisabeth@portia68.nl of een sms-bericht aan 06-46171390. Graag uw naam vermelden met het aantal personen.

Kosten: Vrij entree/ drankjes betaald.

Boek: Het boek is na afloop gesigneerd te koop of is ter verkrijgen bij de boekhandel.


ARCHIEF

ZOEKEN